PARA POLİTİKASI NEDİR NASIL ÇALIŞIR?

Paranın zaman içinde değer kaybetmemesi, fiyatları belirleyen bir hesap birimi ve bir değişim aracı olarak işlevlerini yerine getirebilmesi için piyasadaki toplam para miktarının piyasadaki mal ve hizmet miktarıyla uyumlu olması gerekir.

ENFLASYON: Para miktarı, mal ve hizmet miktarına oranla fazla olduğunda ulusal paranın alım gücü düşer. Ulusal paranın alım gücünün azalmasına enflasyon denir. Örneğin 1YTL’ye beş yumurta alırken, aynı parayla dört yumurta alınması durumudur.

DEFLASYON: Deflasyon ise, ulusal para miktarının ülke genelinde azalması; piyasalarında talebi karşılamaması, ihtiyacı gidermemesi durumlarda mal ve hizmet alımlarında gücü artar. Ulusal paranın azalmasından dolayı alım gücünün artmasına deflasyon denir.

PARA POLİTİKASI: Para politikası, merkez bankasının faiz oranlarına, döviz kuruna ve para arzına yönelik kararları yoluyla toplam talebi ve dolayısıyla da enflasyonu etkilemesini ifade eder.

Merkez bankaları genellikle, fiyat istikrarını sağlamada faiz oranlarını temel araç olarak kullanır. Aşağıda gösterilen aktarım mekanizması, faiz oranlarına dair alınan kararların çeşitli kanallarla enflasyonu nasıl etkilediğini göstermektedir.

 Buna göre, merkez bankasının faiz oranları bankaların ve diğer finans kuruluşlarının kendi müşterileri için belirledikleri faiz oranlarını, verdikleri kredi miktarını, hisse senedi ve bono fiyatları ile döviz kurunu ve bekleyişleri etkilemektedir.

Kısaca para politikası, nihayetinde fiyatları etkilemeye yönelik olarak uygulanır.

Türkiye ekonomisinde güven kaybı ve siyasi istikrarsızlığın arttığı son aylarda hızlı bir artış gösteren yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatları, 30 Mayıs-6 Haziran haftasında 239 milyon dolarlık bir azalmayla 103 milyar 150 milyon dolara geriledi.

ANKA’nın Merkez Bankası verilerinden yaptığı belirlemeye göre, 6 Haziran itibariyle yurt içi yerleşiklerin döviz mevduat hesaplarının 1 milyar 312 milyon dolarının bankalar arası, 101 milyar 838 milyon dolarının ise diğer yurt içi yerleşiklere ait mevduat olduğu belirlendi. 30 Mayıs-6 Haziran bankalar arası döviz mevduatı 132 milyon, diğer yurt içi döviz mevduatı da 107 milyon dolar azaldı. Yılbaşından bu yana ise bankalar arası döviz mevduatında 289 milyon dolar azalma, diğer hesaplarda 7 milyar 70 milyon dolar artış yaşandı; toplam yurt içi döviz mevduatı 6 milyar 781 milyon dolar arttı.

Yurt içi yerleşiklerin 2007 sonunda 96 milyar 369 milyon dolar olan döviz hesapları, ilk aylarda azalarak 4 Nisan’da 94 milyar 774 milyon dolara kadar inmiş, izleyen dönemde ise artışa geçerek 25 Nisan’da 97 milyar 947 milyon, 2 Mayıs’ta 99 milyar 339 milyon, 9 Mayıs’ta 99 milyar 595 milyon, 16 Mayıs’ta 101 milyar 247 milyon ve 23 Mayıs itibariyle 102 milyar 794 milyon, 30 Mayıs itibariyle de 103 milyar 389 milyon dolar olmuştu.

BANKALARDAKİ TOPLAM DOLAR DÖVİZ HESABI 123.8 MİLYAR DOLAR

Yurt dışı yerleşiklerin Türk bankalarındaki döviz hesapları ise son haftada 261 milyon dolar artarak 4 milyar 287 milyon dolara çıktı. Bu hesaplarda yılbaşından bu yana ise net 701 milyon dolarlık bir artış yaşandı.
Yurt dışında yaşayan yurttaşların Merkez Bankası nezdinde açtırdıkları kredi mektuplu döviz tevdiat hesapları ile süper döviz hesaplarının tutarı ise anılan haftada 180 milyon dolar azalarak 16 milyar 167 milyon dolara geriledi. Söz konusu hesapların, 2007 sonundaki düzeyinin 353 milyon dolar üzerinde bulunduğu belirlendi.

Bu gelişmelerle toplam döviz hesapları anılan bir haftalık dönemde net 159 milyon dolar azalarak 123 milyar 604 milyon dolara geriledi. Toplam döviz hesapları 2007 sonundaki düzeyinin ise 7 milyar 835 milyon dolar üzerine gerçekleşti.